Prądy literackie polskiego oświecenia
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
W literaturze polskiego Oświecenia rozwinęły się trzy prądy literackie: klasycyzm, sentymentalizm i rokoko.


Klasycyzm

Klasycyzm XVIII-wieczny był – obok sentymentalizmu i rokoka, z którymi współistniał – jednym z głównych prądów literackich polskiego Oświecenia. Dzieli się on na dwie fazy, gdyż wyróżniamy klasycyzm stanisławowski przypadający na czasy panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego i od jego imienia nazwany oraz klasycyzm postanisławowski występujący w tzw. późnym oświeceniu, czyli po roku 1795 i żywy jeszcze... więcej



Sentymentalizm

Sentymentalizm był zjawiskiem obyczajowym i literackim związanym ze zwiększaniem się roli, jaką w ludzkich myślach i działaniach zaczęto przypisywać uczuciom. Nazwę tego prądu wywodzi się od tytułu powieść L. Sterne’a Podróż sentymentalna, a jego początki wiąże z filozofią i twórczością J.J. Rousseau i sytuuje się około połowy XVIII stulecia. Najważniejszą cechą sentymentalizmu było akcentowanie znaczenia, jakie... więcej



Rokoko

Rokoko było jednym z prądów literackich i kulturowych pojawiających się w Oświeceniu europejskim i polskim. Oznacza przede wszystkim pojmowanie sztuki i literatury jako przyjemności estetycznej, której źródłem jest dobry smak i związanie literatury z zabawą. Rokoko dalekie było od heroizmu, patosu, moralistyki, preferowało za to hedonizm, lekkość, delikatność, elegancję i wdzięk. Często zbliżało się do libertynizmu i epikureizmu, u... więcej



Postaci literatury polskiej

Stanisław Leszczyński (1677-1766) – w latach 1704-1709 i 1733-1736 król Polski. Działacz polityczny, kulturowy, literat. Autor dzieła Głos wolny wolność ubezpieczający ogłoszonego w 1733 r. W swej pracy Leszczyński wytycza drogę reform, którymi powinna pójść Rzeczypospolita, krytykuje anarchię i inne zjawiska polityczno-społeczne, które powodowały nieład w Polsce. Opowiada się za wzmocnieniem władzy centralnej, zniesieniem... więcej



Oświeceniowe gatunki literackie

Polskie Oświecenie to w dużej mierze literatura zaangażowana politycznie i społecznie, a więc literatura dydaktyczna i polemiczna. Za cel stawiano sobie zmiany w świadomości odbiorców, stąd właśnie pedagogiczny i parenetyczny charakter twórczości literackiej. Do gatunków, które dominowały w epoce, zaliczamy: satyrę, bajkę, list poetycki, poemat heroikomiczny, a więc takie formy, które najlepiej zrealizują zakładany cel. Taką samą parenetyczną... więcej